Autor: Norbert Barwicki
Norbert Barwicki pracuje z systemami Linux od 2007 roku, kiedy to zainstalował swoją pierwszą dystrybucję Ubuntu 7.04. Przez lata eksperymentował z ponad 15 różnymi dystrybucjami, w tym Fedora, Debian, Arch Linux i Gentoo, a od 2015 roku specjalizuje się w administracji serwerami opartymi na CentOS i Red Hat Enterprise Linux. Jako certyfikowany administrator Linux (RHCSA od 2018 roku) dzieli się swoją wiedzą na Linuksowo.pl, gdzie opublikował już ponad 100 artykułów pomagających użytkownikom w przejściu na świat open source.
Aby automatycznie czyścić komputer ze zbędnych plików w Linuksie, warto zastosować kilka technik i narzędzi, które połączą efektywność z pewnością, że nie usuniemy potrzebnych danych. Poniżej znajdziesz szczegółowy poradnik krok po kroku, dedykowany użytkownikom systemów Linux, umożliwiający stałe utrzymanie porządku na komputerze. 1. Usuwanie zbędnych plików systemowych (magazyn pakietów, zależności, nieużywane języki) Terminalowe komendy czyszczące system Aby usunąć zbędne pakiety i pliki pochodzące z instalacji: sudo apt-get clean sudo apt-get autoclean sudo apt-get autoremove clean – usuwa pliki instalacyjne pobranych pakietów z magazynu. autoclean – usuwa stare, niepotrzebne pliki z magazynu paczek. autoremove – usuwa opuszczone (już niepotrzebne) zależności, które…
Aby wyświetlić aktualną datę i godzinę w systemie Linux, użyj polecenia date. Poniżej znajdziesz szczegółowy poradnik, przeznaczony zarówno dla początkujących, jak i bardziej zaawansowanych użytkowników. 1. Podstawowe wyświetlanie aktualnej daty i godziny W większości dystrybucji Linuksa polecenie date jest już zainstalowane. Aby sprawdzić bieżącą datę i godzinę, wystarczy wpisać w terminalu: date Przykładowy wynik: Fri Sep 5 23:28:19 UTC 2025 Domyślnie polecenie pokazuje: dzień tygodnia miesiąc dzień miesiąca godzinę, minuty, sekundy strefę czasową rok. 2. Wyświetlanie daty i godziny w wybranym formacie Możesz używać polecenia z opcją formatowania. Najprostsza składnia: date „+%Y-%m-%d %H:%M:%S” Przykładowy wynik: 2025-09-05 23:28:19 Wyjaśnienie użytych znaczników:…
Aby otworzyć konsolę (terminal) w systemie Debian, możesz skorzystać z kilku sprawdzonych metod, zależnych od wersji systemu, używanego środowiska graficznego (np. GNOME, KDE, Xfce, LXDE) oraz własnych preferencji. Poniżej znajdziesz szczegółowy poradnik krok po kroku, wyjaśniający zarówno podstawy, jak i najważniejsze aspekty korzystania z terminala. 1. Co to jest terminal w Debianie? Terminal (inaczej konsola) to program umożliwiający pracę z systemem za pomocą poleceń tekstowych – daje dostęp do powłoki systemowej (np. bash, zsh). Umożliwia zarządzanie systemem, instalowanie programów, przeglądanie plików, wykonywanie skryptów i zaawansowane operacje. 2. Metody otwierania terminala Sposób 1 – Skrót klawiszowy Najczęściej używanym skrótem jest: Ctrl…
Aby zainstalować i skonfigurować serwer oraz klienta NTP na systemie Ubuntu, należy przejść przez kilka kluczowych kroków. Oto szczegółowy poradnik, który możesz opublikować na stronie WWW poświęconej Linuksowi. Instalacja i konfiguracja serwera NTP na Ubuntu 1. Aktualizacja bazy pakietów Na początku zaleca się zaktualizowanie listy pakietów systemowych: sudo apt update 2. Instalacja pakietu NTP Aby zainstalować usługę NTP, wykonaj polecenie: sudo apt install ntp System poprosi o potwierdzenie instalacji – wybierz Y i naciśnij Enter. 3. Weryfikacja instalacji (opcjonalnie) Po zainstalowaniu możesz sprawdzić poprawność instalacji i wersję poleceniem: sntp –version 4. Podstawowa konfiguracja serwera NTP Główny plik konfiguracyjny znajduje się…
Aby sprawdzić prędkość internetu z wiersza poleceń w systemie Linux, najlepiej użyć narzędzi takich jak Speedtest CLI od Ookla lub alternatyw w rodzaju speedtest-cli (Python) i fast (Fast.com). Oto rozbudowany poradnik krok po kroku przygotowany z myślą o różnych poziomach zaawansowania. 1. Dlaczego warto testować prędkość internetu z terminala? Brak środowiska graficznego – Na serwerach lub systemach bez GUI nie można użyć wersji przeglądarkowych popularnych testów prędkości. Automatyzacja i skrypty – Testy można zautomatyzować, zapisywać wyniki do plików albo ustawiać monitorowanie wydajności połączenia. Precyzyjne informacje – Wyniki zawierają szczegółowe dane, takie jak ping, prędkość pobierania, wysyłania i często utratę pakietów.…
Aby korzystać z Twittera w wersji Lite na pulpicie Debiana, możesz skorzystać z progresywnej aplikacji webowej (PWA) dostępnej poprzez przeglądarkę internetową. Poniżej znajdziesz szczegółowy, krok po kroku poradnik przeznaczony na stronę WWW o Linuksie. 1. Czym jest Twitter Lite i dlaczego warto? Twitter Lite to lekka wersja Twittera przeznaczona głównie dla urządzeń mobilnych oraz użytkowników chcących oszczędzać transfer danych i zasoby komputera. Kluczowe cechy Twittera Lite to: dostęp do większości funkcji oryginalnej aplikacji Twitter, bardzo szybkie ładowanie, minimalne zużycie miejsca i transferu (aplikacja zajmuje ~3MB), możliwość korzystania na słabszym sprzęcie i wolniejszych łączach, wsparcie powiadomień push, ograniczone działanie offline w…
Aby edytować pliki konfiguracyjne w systemie Ubuntu, należy znać podstawowe zasady pracy z plikami tekstowymi, strukturę uprawnień oraz sposób zabezpieczania systemu przed nieoczekiwanymi zmianami. Poniżej znajdziesz szczegółowy, rozbudowany poradnik, który można opublikować na stronie WWW poświęconej Linuksowi. Instrukcje są uniwersalne, ale kluczowe przykłady odnoszą się do Ubuntu 20.04 i nowszych. Wstęp – Czym są pliki konfiguracyjne? Pliki konfiguracyjne to pliki tekstowe przechowujące ustawienia i preferencje określonych usług, aplikacji i całego systemu. Na Ubuntu oraz innych dystrybucjach Linuksa większość konfiguracji znajduje się w katalogach: /etc/ – dla ustawień systemowych i większości usług ~/ (katalog domowy) – dla ustawień użytkownika (zwykle pliki…
Aby zmienić rozdzielczość ekranu w systemie Linux za pomocą skrótu klawiszowego, należy połączyć narzędzie do obsługi wyświetlania (np. xrandr) ze spersonalizowanym skrótem systemowym. Poniżej znajdziesz kompletny poradnik, obejmujący wszystkie najważniejsze kwestie: od podstaw teoretycznych, przez konkretne polecenia, po konfigurację w popularnych środowiskach graficznych. 1. Podstawy – Jak działa zmiana rozdzielczości w Linuksie? Większość środowisk graficznych posiada graficzne ustawienia ekranu, gdzie rozdzielczość można ustawiać ręcznie. Automatyzację umożliwia polecenie xrandr – narzędzie pozwalające na dynamiczną zmianę parametrów wyświetlania z poziomu terminala. Skróty klawiszowe można przypisać dowolnej komendzie systemowej, w tym xrandr. 2. Identyfikacja obsługiwanych rozdzielczości i nazw wyjść ekranu Otwórz terminal i…
Aby wyświetlić tablicę routingu sieciowego w Ubuntu, najczęściej używa się poleceń ip route, netstat -rn oraz route -n. Poniżej znajdziesz kompletny poradnik krok po kroku z wyjaśnieniami, przykładowymi wynikami oraz opisem poszczególnych pól tablicy routingu. Co to jest tablica routingu? Tablica routingu to zestaw reguł definiujących, jak pakiety sieciowe są przesyłane przez system – który interfejs wybrać, do jakiej sieci kierować dane i z jaką bramą komunikować się, by dotrzeć do adresata. Tablica jest automatycznie tworzona podczas konfiguracji sieci, ale możesz ją w każdej chwili podejrzeć i przeanalizować. Najważniejsze polecenia 1. Wyświetlanie tablicy trasowania za pomocą ip route To polecenie…
Aby pobierać filmy z YouTube na dysk w systemie Ubuntu, możesz skorzystać z popularnych i otwartych narzędzi takich jak yt-dlp lub youtube-dl – zarówno z poziomu terminala, jak i w wygodnej wersji graficznej (GUI). Poniżej znajdziesz szczegółowy, rozbudowany poradnik krok po kroku, dostosowany zarówno dla początkujących, jak i bardziej zaawansowanych użytkowników. 1. Czy pobieranie filmów z YouTube jest legalne? Zanim przystąpisz do pobierania filmów, pamiętaj, że pobieranie materiałów z YouTube może być ograniczone prawami autorskimi. Zaleca się pobieranie treści wyłącznie na własny użytek i tylko wtedy, gdy masz do tego uprawnienia. 2. Najpopularniejsze narzędzia – yt-dlp i youtube-dl yt-dlp to…


